Bruceloza u psów nie należy do chorób, o których hodowcy słyszą na co dzień. Puste krycia, poronienia czy pogorszenie płodności reproduktora zwykle mają różne przyczyny, jednak jedną z tych, których nie warto pomijać, jest zakażenie Brucella canis. W tym artykule wyjaśniamy, kiedy warto podejrzewać brucelozę i dlaczego badanie przed kryciem może pomóc chronić nie tylko jeden miot, ale całą hodowlę.

Czym jest bruceloza u psów i dlaczego jest groźna w hodowli?

Bruceloza u psów to zakaźna choroba bakteryjna, która ma szczególne znaczenie w rozrodzie. U wielu psów nie daje wyraźnych objawów ogólnych. Pies może mieć apetyt, dobrą kondycję i normalnie funkcjonować, a mimo to być źródłem zakażenia dla innych zwierząt.

W hodowli jest to szczególnie niebezpieczne, ponieważ problem często ujawnia się dopiero przy niepowodzeniach rozrodczych. Suczka nie zachodzi w ciążę, mimo prawidłowo wyznaczonego terminu krycia. Dochodzi do poronienia w drugiej połowie ciąży. Szczenięta rodzą się martwe albo bardzo słabe. Reproduktor, który wcześniej dawał dobre mioty, zaczyna mieć gorsze wyniki nasienia.

Bruceloza nie jest więc tylko problemem jednego psa. Jeśli zakażony osobnik zostanie dopuszczony do krycia, bakteria może przenieść się na kolejne psy i przez dłuższy czas krążyć w hodowli.

Brucella canis – bakteria odpowiedzialna za brucelozę psów

Za brucelozę psów odpowiada przede wszystkim bakteria Brucella canis. To bakteria, która szczególnie silnie wiąże się z układem rozrodczym. Może prowadzić do:

❌ niepłodności u suk i samców,

❌ poronień,

❌ obumarcia płodów,

❌ rodzenia słabych szczeniąt,

❌ zapalenia jąder oraz zapalenia najądrzy,

❌ pogorszenia jakości nasienia.

Najważniejsze jest to, że zakażony pies nie zawsze wygląda na chorego. Brucella canis może przez długi czas pozostawać ukryta, dlatego sama obserwacja zwierzęcia nie wystarcza do oceny bezpieczeństwa hodowlanego.

Jak dochodzi do zakażenia brucelozą u psów?

Najważniejszą drogą zakażenia w hodowli jest kontakt związany z rozrodem. Do zakażenia może dojść podczas krycia naturalnego, ponieważ bakteria może być obecna w nasieniu samca oraz w wydzielinie z dróg rodnych suki.

Ryzyko dotyczy również inseminacji, jeśli materiał pochodzi od zakażonego reproduktora. Sam fakt, że nie dochodzi do krycia naturalnego, nie wyklucza zagrożenia. Dlatego przed wykorzystaniem nasienia warto upewnić się, że pies został odpowiednio przebadany.

Bardzo ważnym źródłem zakażenia jest także materiał po poronieniu: płody, łożysko, wypływ z dróg rodnych, zabrudzone posłania i powierzchnie. Dlatego każde poronienie w hodowli, szczególnie w drugiej połowie ciąży, powinno być omówione z lekarzem weterynarii i potraktowane jako sygnał do diagnostyki.

Bruceloza u suki – poronienia, puste krycia i problemy z ciążą

U suk bruceloza najczęściej objawia się problemami rozrodczymi. Jednym z najbardziej charakterystycznych sygnałów są poronienia, często pojawiające się w drugiej połowie ciąży.

Bruceloza może wiązać się także z obumarciem płodów, resorpcją zarodków, rodzeniem martwych szczeniąt albo urodzeniem słabego miotu. Czasem problem wygląda mniej jednoznacznie: suka jest kryta w dobrze wyznaczonym terminie, ale nie zachodzi w ciążę. Przy kolejnym kryciu sytuacja się powtarza, a przyczyna nadal pozostaje niejasna.

Oczywiście nie każde puste krycie oznacza brucelozę. Przyczyn niepowodzeń może być wiele: źle dobrany termin, zaburzenia hormonalne, problemy po stronie samca, infekcje, wiek suczki albo stan jej macicy. Bruceloza powinna jednak znaleźć się na liście chorób do wykluczenia, zwłaszcza jeśli problemy się powtarzają lub dotyczą kilku zwierząt w hodowli.

Szczególną czujność powinny wzbudzić: poronienie w późnej ciąży, nawracające puste krycia, słabe mioty, martwe urodzenia, wypływ z dróg rodnych po stracie ciąży oraz sytuacja, w której kilka suk krytych tym samym reproduktorem ma podobne problemy.

Bruceloza u reproduktora

U samców Brucella canis może powodować zapalenie jąder, zapalenie najądrzy oraz problemy z prostatą. Czasem pojawia się obrzęk moszny, bolesność, asymetria jąder, niechęć do krycia albo dyskomfort przy dotyku.

Ważnym sygnałem jest pogorszenie jakości nasienia. W badaniu można zaobserwować mniejszą liczbę plemników, słabszą ruchliwość, większy odsetek nieprawidłowych form, a w zaawansowanych przypadkach nawet brak plemników. Dla hodowcy pierwszym objawem może więc nie być widoczna choroba psa, ale nieskuteczne krycia.

Reproduktor zakażony Brucella canis jest szczególnie dużym zagrożeniem, ponieważ może mieć kontakt z wieloma suczkami z różnych hodowli. Jeden nieprzebadany samiec może stać się źródłem problemu dla kilku lub kilkunastu miotów! Więcej o badaniach reproduktora przeczytacie w naszym artykule.

Inne objawy brucelozy u psów, które łatwo przeoczyć

Chociaż bruceloza kojarzy się przede wszystkim z rozrodem, może dawać także objawy niezwiązane bezpośrednio z ciążą czy kryciem. U części psów pojawia się: apatia, pogorszenie kondycji, powiększenie węzłów chłonnych, kulawizna, bolesność kręgosłupa albo objawy okulistyczne.

Są to objawy niespecyficzne, dlatego łatwo pomylić je z innymi problemami. Szczególną uwagę warto zwrócić na sytuacje, w których takie objawy łączą się z historią rozrodczą: pustymi kryciami, poronieniami, słabymi miotami, zapaleniem jąder albo kontaktem z psem o nieznanym statusie zdrowotnym.

W hodowli nie warto czekać, aż objawy staną się oczywiste. Przy chorobach zakaźnych związanych z rozrodem szybka reakcja ma duże znaczenie.

Badanie przed kryciem i profilaktyka brucelozy u psów

Badanie w kierunku Brucella canis warto traktować jako element profilaktyki hodowlanej, a nie tylko działanie podejmowane po poronieniu. Szczególnie ważne jest badanie przed planowanym kryciem, zarówno u suki, jak i u reproduktora.

Diagnostykę należy wykonać przed pierwszym dopuszczeniem psa do rozrodu, przed kryciem zewnętrznym, przed pobraniem nasienia, po wprowadzeniu nowego osobnika do hodowli oraz wtedy, gdy nie znacie pełnej historii zdrowotnej psa.

W hodowlach aktywnie pracujących rozrodczo polecamy ustalić z lekarzem weterynarii plan okresowych badań. Jedno ujemne badanie nie zawsze zamyka temat na przyszłość, zwłaszcza jeśli pies miał później kontakt hodowlany z innymi zwierzętami.

Diagnostyka brucelozy psów – serologia, PCR i posiew

Diagnostyka brucelozy u psów opiera się na badaniach laboratoryjnych. Najczęściej wykorzystuje się badania serologiczne, czyli takie, które wykrywają przeciwciała przeciwko Brucella canis.

Trzeba jednak pamiętać, że diagnostyka brucelozy bywa trudna. We wczesnej fazie zakażenia wynik może być jeszcze ujemny, mimo że pies miał kontakt z bakterią. Z kolei wynik dodatni powinien być odpowiednio potwierdzony i zinterpretowany przez lekarza weterynarii, bo konsekwencje hodowlane są bardzo poważne.

W zależności od sytuacji lekarz może zalecić również badanie PCR, posiew bakteriologiczny albo badanie materiału po poronieniu. Cenne diagnostycznie mogą być próbki z poronionych płodów, łożyska, wypływu z dróg rodnych, nasienia lub krwi.

Najważniejsze jest to, aby nie interpretować wyników samodzielnie. W brucelozie liczy się nie tylko sam wynik, ale też historia psa i sytuacja w całej hodowli.

Co zrobić, jeśli w hodowli pojawi się podejrzenie brucelozy?

Jeśli podejrzewacie brucelozę, pierwszym krokiem powinno być wstrzymanie dalszych kryć. Nie warto „sprawdzać przy kolejnym miocie”, czy problem się powtórzy. Każde kolejne krycie może zwiększać ryzyko przeniesienia zakażenia!

Psa lub suczkę z podejrzeniem choroby należy odizolować od pozostałych zwierząt, szczególnie od suk ciężarnych i młodych. Jeśli doszło do poronienia, materiał biologiczny powinien zostać zabezpieczony zgodnie z zaleceniami lekarza, a miejsce, w którym przebywała suczka, dokładnie oczyszczone i zdezynfekowane.

Diagnostyką powinny zostać objęte nie tylko psy z objawami, ale często również zwierzęta, które miały z nimi kontakt, były kryte tym samym reproduktorem lub przebywały w jednej grupie.

To trudna sytuacja, ale szybka reakcja ogranicza straty. Im dłużej zakażony pies pozostaje w rozrodzie, tym większe ryzyko dla kolejnych suk, reproduktorów i miotów.

Bruceloza u psów nie jest chorobą, o której myśli się w pierwszej kolejności przy problemach z rozrodem. Właśnie dlatego bywa pomijana, zwłaszcza gdy objawy nie są oczywiste, a trudności dotyczą głównie pustych kryć, poronień lub pogorszenia płodności reproduktora.

Pamiętajcie, że takie sytuacje mogą mieć wiele różnych przyczyn. Jeśli macie wątpliwości przed planowanym kryciem albo Wasi pupile są po niepowodzeniach rozrodczych, skontaktujcie się z nami – ustalimy plan działania i terminy badań.

A jeśli chcecie być na bieżąco z tematami związanymi z rozrodem psów i kotów, profilaktyką oraz pracą naszej przychodni, zaglądajcie także na nasz profil na Facebooku.